O lokalu

Kikinda

 

Pokrajina: Vojvodina

Država: Srbija

Geografske kordinate:

45° 49′ 0″

20° 27′ 0″

Nadmorska visina: 73 m

Površina: 189 km2

Poštanski kod: 23300

Pozivni broj: 0230

Naziv

Današnji naziv grada javlja se prvi put na geografskoj karti 1718. godine kao Gross Kikinda i tada ne obeležava naselje, već nenaseljen prostor – pustaru. Inače, pridev Gross, Nagy ili Velika u nemačkoj, mađarskoj, odnosno srpskoj varijanti, bio je u zvaničnoj upotrebi u imenu grada sve do kraja 1947. godine. Međutim, naziv Kikinda prvi put je zabeležen početkom 15. veka, odnosno 1423. godine i to u obliku Kökényd. Pominje se kao posed ugarskog kralja Žigmunda, a 1441. kao dar ugarskog kralja srpskom despotu Đurđu Brankoviću.
Etimološko poreklo imena Kikinde nije u potpunosti razjašnjeno. Najčešće se objašnjava mađarskim nazivom korovske biljke kökény (trnjina) i starim slovenskim, odnosno praslovenskim korenom kik (glava).

Naseljavanje

Prvi talas naseljavanje ovog područja došao je 1751. godine. Činili su ga Srbi – graničari sa austrijsko-turske međe na Morišu, koje je predvodio oberknez Hristovor Kenđelac. Po dolasku na brežuljak zvan Ekeida, na kom je danas pravoslavna crkva, Hristovor Kenđelac je zabio barjak u zemlju i rekao: “Odavde ne idemo nikud. Ovde ćemo podići naselje!”
Krajem 18. i početkom 19. veka slio se na ovo područje novi talas seoba koje su činili Nemci, Mađari, Jevreji i Francuzi iz oblasti Alzasa i Lorena. Ovi skromni i vredni paori, zanatlije i trgovci doneli su ovde duh moderne Evrope, reformacije i prosvetiteljstva.
Nakon potpadanja srpske srednjovekovne države pod osmanlijsku vlast i kada je turski zulum postao neizdržljiv, Vojvodina i prostor kikindske opštine pretvoreni su u sudbonosnu oazu za naše prognano i ojađeno stanovništvo. To će se ponavlajti u talasima tokom 19. i 20. veka, naročito posle Prvog i Drugog svetskog rata i devedesetih godina 20. veka.

Savremena istorija

Istorija savremene Kikinde može se u kontinuitetu pratiti od 1751-1753. godine, kada je naseljeno područje na kojem se danas grad nalazi.

wp600b5602_05_06

12. novembra 1774. godine, austrijska carica Marija Terezija      posebnom privilegijom formira Velikokikindski privilegovani dištrikt  (okrug), kao specifičnu feudalnu upravnu jedinicu sa sedištem u  Kikindi. U sastavu dištrikta, pored Kikinde, bilo je još devet naselja  srpskih graničara u severnom i srednjem Banatu: Srpski Krstur,  Jozefovo (deo današnjeg Novog Kneževca), Mokrin, Karlovo (deo  današnjeg Novog Miloševa), Bašaid, Vranjevo (deo današnjeg Novog  Bečeja), Melenci, Kumane i Taraš. Ovom Poveljom, koja se nakon  svojevrsne Odiseje, sada čuva u kikindskom Arhivu, Kikinđani su  dobili određene privilegije u oblasti ekonomije, sudstva i politike. Od tada počinje privredni, a potom i kulturni uspon Kikinde.  Dištrikt, je funkcionisao, sa prekidima, sve do 1876. godine, kada se ukida, a Kikinda organizaciono i upravno pripada novoosnovanoj Torontalskoj županiji čije je sedište bilo u Bečkereku (današwem Zrenjaninu) i koja je obuhvatala gotovo čitav Banat (srpski, mađarski i rumunski). Zanimljiv je podatak da je krajem 19. veka Kikinda bila najnaseljenije mesto Torontalske županije (imala je oko 22.000 stanovnika).

1848. i 1849. godine kroz Kikindu je protutnjala poznata buna Srba u Vojvodini. U prvom trenutku Kikinđani su ispoljavali gotovo isključivo socijalni revolt, da bi kasnije pobuna poprimila nacionalno obeležje. U gradu se naizmenično smenjuje srpska i ugarska vlast, uz velika sukobljavanja, stradanja i razaranja. Bio je to jedan od najtežih i najsloženijih trenutaka u istoriji Kikinde.

Vremensko razdoblje od kraja 19. veka pa do početka prvog svetskog rata predstavlja miran i plodotvoran period u istoriji Kikinde i obeležen je naglim privrednim, društvenim, kulturnim, ekonomskim i urbanim razvojem grada. Između ostalog, tada se formira i ambijentalno gradsko jezero koje i danas krasi Kikindu. Naselje se gradilo i širilo po urbanističkim uslovima sa ušorenim i širokim ulicama koje se seku pod pravim uglom. Železnica je u Kikindu došla 1857. godine kada je izgrađena pruga Segedin – Kikinda – Temišvar. U drugoj polovini 19. veka razvija se industrija; podiže se prva fabrika cigle i crepa, umesto suvača grade se parni mlinovi, osniva se livnica. Grad dobija uređenu samoupravu 1895. godine (statut, senat, gradsko predstavništvo, gradonačelnika, itd).

Pun društveni, kulturni, privredni i ekonomski razvoj u socijalističkoj Jugoslaviji Kikinda je doživela tokom 70-ih i 80-ih godina 20. veka, kada se podižu novi proizvodni pogoni i grade nova naselja.

Kulturni, umetnički i prosvetni razvoj

Od svog nastanka do danas, Kikinda je mesto susretanja i prožimanja, istočne i zapadne kulture, Balkana i Evrope, etničke, verske, jezičke raznovrsnosti.
Kikinđani u se školovali na poznatim univerzitetima u Beču, Pešti, Pragu, Berlinu, Haleu, a iz Evrope su dolazili u Kikindu brojni lekari, apotekari, profesori, inženjeri, muzičari, sveštenici, itd. Pored naučnika, filozofa i pisaca koji su pisali na nemačkom i mađarskom jeziku, čija dela su stizala ili nastajala u Kikindi, svoj doprinos podnevlju ovog grada davali su i domaći kulturni stvaraoci.
Zamah u oblasti kulture i umetnosti počeo je pre više od 150 godina, kada je u Velikoj Kikindi, među prvim gradovima u Vojvodini, osnovana Srpska čitaonica. Rodonačelnici kulturnog preporoda Kikinde bili su: arhimadrit i naučnik Pavle Kendijelac, akademici Branko Filaret Granić i Ivan Arnovljević, slikari Nikola Aleksić i Uroš Čović, muzičari Milan petrović, Josif Marinković, Čeh Fris, Robert Tolinger, Jovan Paču i Hranislav Hartl, pronalazači Mihael Bon, Kosta Sivčev i Dragoljub Bešlin, prosvetitelji Pavle Trifunac, Teodor Pavlović, Ljubomir Lotić, Jovan Dilber, Nikolaus Bric, Erne Vincehidi i mnogi drugi.
Zahvaljujući svima njima i čitavoj plejadi srpskih, mađarskih, nemačkih, ruskih i drugih kulturnih pregalaca, Kikinda je u 19. i 20. veku zauzimala značajno mesto na kulturnoj mapi Vojvodine i Srbije.
Kikinda i Kikinđani su u širokom luku od Đure Jakšića, Vase Stajića, Đoke Radaka, Dušana Vasiljeva, Jovana Popovića do Miloša Crnjanskog, Mirka Kosića, Miroslava Antića, Olivera Tihog, Milivoja Jugina, Jovana Ćirilova, Danice Bandić i mnogih drugih dali neizmeran doprinos, dragocenoj prosvetiteljskoj misiji vojvođanske intelektualne elite u Srbiji.
Na početku 21. veka Kikinda je moderan multikulturan, industrijski grad sa razvijenim zdravstvenim, prosvetnim i kulturnim institucijama, grad koji je mnogim nitima neraskidivo povezan sa Evropom i svetom.

Banatska lepotica

“Nigde sokaci nisu toliko dugački kao u Kikindi. Tamo su sve kuće velike. Tamo ljudi imaju velike brkove, velike šubare, velike stomake, velike čizme…” (Crnjanski, 1923)
Lepa vojvođanska varoš Kikinda smestila se na severu Banata, 110 kilometara severoistočno od Novog Sada i 130 kilometara od Beograda, nedaleko od granice sa Rumunijom. Opština Kikinda obuhvata grad Kikindu i devet sela; Banatsku Topolu, Banatsko Veliko Selo, Bašaid, Iđoš, Mokrin, Nakovo, Nove Kozarce, Rusko Selo i Sajan. Teritorija opštine je na severoistoku i istoku oivičena graničnom linijom sa Rumunijom, na jugoistoku se graniči sa opštinom Nova Crnja, na jugu sa Žitištem i Zrenjaninom, na jugozapadu i zapadu sa Novim Bečejom, a na severu sa opštinom Čoka. Kikinda je administrativni centar Severnobanatskog okruga, u čiji sastav ulaze još opštine Čoka, Novi Kneževac, Ada, Senta i Kanjiža.

Kikinda danas

Opština Kikinda dаnаs imа deset nаseljenih mestа u kojimа živi 59.453 stаnovnikа: Banatska Topola, Banatsko Veliko Selo, Bašaid, Iđoš, Kikinda, Mokrin, Nakovo, Novi Kozarci, Rusko Selo i Sajan (premа popisu iz 2011. godine).  Prosečna gustina naseljenosti iznosi 81 stanovnik na km2. Prema urbano-ruralnoj strukturi Opštinu čini 64 %  gradskog ili i 36 %  ruralnog stanovništva (prema popisu iz 2011. godine).

Broj stanovnika Kikinde 2002. 2011.
Gradsko stanovništvo 41.935 38.065
Ostalo stanovništvo 25.067 21.388
Ukupno stanovništvo 67.002 59.453

U poslednjih deset godina primetan je negativan trend iseljavanja radno sposobnog (i fertilnog) stanovništva, kao i opadanje stope prirodnog priraštaja budući da je prema popisu iz 2002. godine opština Kikinda imala 67.002 stanovnika, tj. 7.549 stanovnika više.

Starosna struktura stanovništva opštine Kikinda ispoljava tendenciju uravnoteženja proporcija među velikim starosnim grupama. Prosečna starost je oko 40 godina života. Stanovništvo staro preko 65 godina čini oko 16 %, dok mlađa populacija (do 19 godina) učestvuje u ukupnom broju stanovnika sa 19,5 %.

Struktura stanovništva prema starosti i polu 2002. 2011.
Udeo u ukupnombroju stanovnika Muškarci 32.675 29.102
Žene 34.327 30.351
Ukupno 67.002 59.453
0 – 4 godina Muškarci 1.458 1.305
Žene 1.413 1.240
Ukupno 2.807 2.545
5 -9 godina Muškarci 1.776 1.436
Žene 1.703 1.408
Ukupno 3.479 2.844
10 – 14 godina Muškarci 2.077 1.458
Žene 1.936 1.349
Ukupno 4.013 2.807
15 -19 godina Muškarci 2.360 1.757
Žene 2.331 1.667
Ukupno 4.691 3.424
20 – 24 godina Muškarci 2.408 1.942
Žene 2.219 1.757
Ukupno 4.627 3.699
25 – 29 godina Muškarci 2.187 2.001
Žene 2.159 1.810
Ukupno 4.346 3.811
30 – 34 godina Muškarci 2.137 2.016
Žene 2.045 1.797
Ukupno 4.182 3.813
35 – 39 godina Muškarci 2.287 2.011
Žene 2.325 1.920
Ukupno 4.612 3.931
40 – 44 godina Muškarci 2.591 1.984
Žene 2.523 1.890
Ukupno 5.114 3.874
45 – 49 godina Muškarci 2.905 2.129
Žene 2.791 2.219
Ukupno 5.696 4.348
50 + godina Muškarci 10.489 11.157
Žene 12.946 13.200
Ukupno 23.435 24.357
U Opštini Kikinda ogromnu većinu čine Srbi sa 76,4 %, a zatim Mađari sa 12,8 %. Od drugih pripadnika nacionalnih manjina značajniji udeo u stanovništvu imaju Romi sa 2.33 %. Udeo ostalih pripadnika nacionalnih manjina: Hrvata, Crnogoraca, Rumuna, Makedonaca, Ukrajinaca, Albanaca i ostalih je manji od 1 %.
Obrazovna struktura stanovništva opštine Kikinda ukazuje na to da je završena srednja škola najčešći vid obrazovanja (42%), na drugom mestu je osnovno obrazovanje (26%), dok je najmanje stanovništva opštine sa višom i visokom stručnom spremom (8%).
Kikinda spada među 12 opština u Srbiji i jednim gradom koji su ekonomski slabo razvijeni. Stopa nezaposlenosti u Kikindi iznosi 30,07 %  i iznad je prosečne stope nezaposlenosti u Srbiji koja iznosi 25,50 % (Agencija za strana ulaganja i promociju izvoza, 2012).

Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, prosečna zarada u Kikindi od januara do aprila 2013. godine iznosi 35.398 dinara, što je za 17 % manje od republičkog proseka. Takođe, Kikinda je pri dnu lestvice i po primanjima građana u severnom Banatu, budući da za sada samo u Adi imaju niža primanja od Kikinde, dok su u Kanjiži, Novom Kneževcu, Senti i Čoki iznad (RSZ, april 2013). Prema podacima iz aprila 2013. godine, u Kikindi ima 6.022 nezaposlene osobe, žene čine 3.057. Takođe, 1.929 osoba  sa osnovim obrazovanjem u Kikindi pokušava da pronađe posao, kao i 322 sa visokim.

Actuel doo 2017  Unapređenje web platforme Kikindskog informativnog portala "Civilon" podržao Pokrajinski sekretarijat za kulturu i javno informisanje

Ulogujte se

ili    

Forgot your details?

Create Account